Allah’ın zıttı olmadığından gücünde bir derecelendirme yapılamadığı halde, “Sizi mi yaratmak zor yoksa gökleri mi” (Naziat, 79/27) ayetinde bir derecelendirme yok mudur?

Bilindiği üzere, Allah’ın isim ve sıfatları ezelî ve ebedî olduğundan onların zıddı yoktur ve dışarıdan bir müdahaleye de imkân vermemektedir. Çünkü, böyle bir müdahale, sonsuzu sonlu kılmak, sınırsız olanı sınırlandırmak ve iki zıddın bir anda  bir araya gelmesi manasına gelir. Bu da -aynı anda ham gece hem gündüz olmasının imkânsızlığı gibi- bir muhaldir.

Kur’an’da yer alan bu gibi ifadeler, Allah’ın sonsuz olan sıfatlarındaki dereceleri değil, tecelli ettikleri, nesnelerin ekranlarındaki derecelere işaret etmektedir. Mesela; güneşin aya yansıması ile bir kar taneciğinde parlaması birbirinden çok farklıdır. Bu fark, güneşin ışığından değil, yansıma alanı olan nesnelerin kabiliyetlerinden kaynaklanmaktadır.

 

Yine, koca bir güneşin yaratılmasındaki yansıması ile bir atomu yaratması arasındaki farklılık, ilahî kudretin yansıdığı iki farklı nesnenin kabiliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Bu sebepledir ki, Allah’ın isimlerinin -kendilerinde değil- tecellileri arasında dereceler vardır. Her ismin azamî bir tecellisi olduğu gibi, Esma-i hüsna içerisinde bir ism-i azamın olması da bu tecellilerin derecelerinden kaynaklanmaktadır.

 

“Siz ey haşri inkâr edenler: Düşünün, sizi yeniden yaratmak mı zor, yoksa gök âlemini mi? İşte bakın: Allah onu nasıl da sağlam bina etti!”(Naziat, 79/27) mealindeki ayette de, Allah’ın kudretinin zıddı olduğunu değil, kudretin tecelli ettiği aynaların farklı kabiliyetlerine göre farklı yansımalarının olduğuna işarettir.

Ayrıca, Kur’an-ı hakimde, muhatabın akılları ve görgüleri dikkate alınarak bir üslubun kullanılması onun hikmetinin bir gereğidir. Muhatap insan olduğuna göre, insanın kendi düşüncesinde var olduğunu kabul ettiği farklılıklara dikkat çekmek irşadın bir gereğidir. Nitekim aşağıda mealini vereceğimiz ayet gibi Kur’an’ın daha bir çok ifadelerinde bu “tenezzülat, mümaşat” denilen muhatabın anlayış seviyesini gözeten bir irşat üslubu vardır:

“Gökleri ve yeri yaratmak, insanları yaratmaktan daha büyük bir iştir, ama insanların çoğu gerçeği bilmezler”(Mümin, 40/57). Evet, Allah’ın kudretine göre aralarında bir fark olmasa da, gerçekte bu ikisinin arasında çok büyük fark vardır.  Bu ayette insanların anlayış kabiliyeti ve yaratıklar arasındaki hakikat farklılığı nazara verildiği gibi;

“Ey insanlar! Sizin hepinizi yaratmak veya hepinizi öldükten sonra diriltmek bir tek kişiyi diriltmek gibidir. Allah semîdir, basîrdir/her şeyi hakkıyla işitir ve görür”(Lokman, 31/28) mealindeki ayette de ilahî kudret için derecelerin olmadığına, yaratmak istediği şeylerde küçük-büyük farkı bulunmadığına işaret edilmiştir.

Yazar:
Sorularla İslamiyet
Kategorisi:
Soru ve Cevaplar
Gönderi tarihi: 10-02-2011
2,772 kez okundu
Bu Kategorideki Diğer Yazılar
  1. "Dinde zorlama yoktur. Artık doğrulukla eğrilik birbirinden ayrılmıştır. O halde kim tâğutu reddedip Allah'a inanırsa, kopmayan sağlam kulpa yapışmıştır. Allah işitir ve bilir." (Bakara, 2/256) Bu ayeti nasıl anlamalıyız?

  2. Nahl Suresi 32. ayette: "(Onlar,) meleklerin, "Size selâm olsun. Yapmış olduğunuz (iyi) işlere karşılık cennete girin" diyerek tertemiz olarak canlarını aldıkları kimselerdir." buyuruluyor. Burada "melekler" deniyor, can alan melek kaç tanedir?

  3. Fatıma Mushafı nedir? Böyle bir şey var mıdır; varsa da bu nasıl mümkün olabilir?

  4. "Muhakkak ki muttakîler cennetlerde ve ırmakların başındadırlar. Doğruluk makamında güçlü bir hükümdarın katındadırlar" (Kamer 54; 54-55) Ayetlerin manasını açıklar mısınız?

  5. “(Kurtuluş) ne sizin kuruntularınıza, ne de Ehl-i kitab’ın kuruntularına göre olacaktır” (Nisa 123) ayetinde geçen “siz” den maksat Müslümanlar mıdır?

  6. Namaz kaç vakittir? Nur Suresi 58. ayette namazın üç vakit olduğu ifade edilmiyor mu? "Ey inananlar, emriniz altında çalışanlar ve sizden henüz erginliğe ermemiş olanlar üç kez izin almalıdırlar: Sabah namazından önce, öğle vaktinde dinlenmek için..."

  7. “Biz onu mutlaka yakacağız, sonra darmadağın edip denizde savuracağız." (Taha, 97) ayetine göre, Altın buzağının eriyip yok olması ve küllerinin denize savrulması mümkün müdür?

  8. Kur'an-ı Kerim ayetlerinin bir ksımının günümüzde uygulanamayacağı söylenmektedir. Bu konuda nasıl düşünmeliyiz?

  9. Nisa 142. ayette münafıkların "Allah'ı pek az andıkları" belirtilmektedir. Bu ifade ile kastedilen mana nedir, Allah'ı anmak nasıl olmalıdır?

  10. Meryem suresinin 71. ayeti kerimesinde cehennem için "içinizden oraya girmeyecek kimse kalmayacak" buyruluyor. Müminler dahi girecek mi?

Block title
Block content