Haşr Suresi Meali

Sûre Hakkında
Medine’de inmiştir. 24 âyettir. Müslümanlarla aralarında antlaşma bulunan Benî Nadr Yahudileri, Uhud Savaşından sonra bu antlaşmayı bozarak müşriklerle anlaşmışlardı. Bunun üzerine Müslümanlar onları kuşattılar. Onlar Medine’den çıkıp gitmeyi kabul etmişken, münafıkların kışkırtmaları üzerine yine rahat durmadılar. Ondan sonra da 21 gün süren bir kuşatmayı takiben, münafıklardan da ümitlerini kesince, bir miktar eşyalarını yanlarına alarak yurtlarını terk etmeyi kabul ettiler; kalan eşyalarını ve evlerini de kendi elleriyle tahrip ettiler. Sûre, onların sürülmesiyle ilgili olaylara temas etmekte ve adını, 2’nci âyette geçen ve “sürgün” anlamına gelen haşir sözcüğünden almaktadır. Sûrenin son üç âyetiyle ilgili bir hadis-i şerif, yerinde zikredilecektir.
Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla

1. Göklerde ne var, yerde ne varsa Allah'ı tesbih eder. Onun kudreti herşeye üstündür ve hikmeti herşeyi kuşatır.

2. Kitap Ehlinden kâfir olanları ilk sürgünde yurtlarından çıkaran Odur. Siz onların çıkacağına ihtimal vermiyordunuz; onlar ise kalelerinin kendilerini Allah'tan koruyacağını sanmışlardı. Fakat Allah onları hiç ummadıkları bir yerden bastırdı ve kalplerine korku saldı. Öyle ki, evlerini kendi elleriyle ve mü'minlerin eliyle yıkmaya başladılar. Görecek gözü olanlar, ibret alın!

3. Allah onlara sürgünü yazmamış olsaydı, onları dünyada yine azaplandıracaktı. Âhirette ise onlar için ateş azabı vardır.

4. Çünkü onlar Allah'a ve Resulüne karşı gelmişlerdir. Kim Allah'a karşı gelirse, bilsin ki, Allah'ın cezası pek çetindir.

5. Hurma ağaçlarını kesmeniz de, dikili bırakmanız da Allah'ın izniyle idi ve yoldan çıkanları perişan etmek içindi.(1)

(1) Kuşatma sırasında Müslümanlar Yahudilere korku vermek için bazı ağaçları kesmişler, Yahudiler de onları yeryüzünde bozgun çıkarmakla suçlamışlardı.

6. Onlardan Allah'ın Peygamberine verdiği mallara gelince, siz bunları elde etmek için at veya deve koşturmadınız. Fakat Allah peygamberlerini dilediği kimselerin üzerine gönderir. Çünkü Allah herşeye hakkıyla kadirdir.

7. Allah'ın, fethedilen ülkeler halkından Resulüne nasip ettiği mallar Allah'a, Resulüne, Peygamberin yakın akrabasına, yetimlere, yoksullara ve yolculara(2) aittir. Böylece, o malların, sadece zenginler arasında dönüp dolaşan bir servet halini alması önlenmiş olur. Peygamber size ne verdiyse alın; neyi yasakladıysa ondan da kaçının. Allah'tan korkun. Çünkü Allah'ın cezası pek çetindir.

(2) Misafir olan, evinden uzakta bulunan, yolculuk yapan, yurdundan uzakta yaşamak zorunda olan.

8. O mallarda, yurtlarından çıkarılıp mallarından yoksun bırakılmış, Allah'ın lütuf ve rızasını arayarak Allah'a ve Resulüne yardım eden muhacirlerin de hakkı vardır. Onlar imanlarında sadık olanların tâ kendileridir.

9. Daha önce kendilerine bir yurt edinmiş ve imanı benliklerine sindirmiş olanlar, kendilerine hicret edenlere muhabbet beslerler; onlara verilenlerden dolayı gönüllerinde bir sıkıntı duymazlar; hattâ kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile onları kendi nefislerine tercih ederler. Kim nefsinin tutkularından korunmuşsa, işte onlar kurtuluşa ermiş olanlardır.

10. Onlardan sonra gelenler de "Ey Rabbimiz," derler. "Bizi ve bizden önce iman etmiş olan kardeşlerimizi bağışla. Kalplerimizde iman edenlere karşı kin bırakma. Rabbimiz, muhakkak ki Sen çok şefkatli, çok merhametlisin."

11. Görmedin mi münafıklık edenleri: Kitap Ehlinden olan kâfir kardeşlerine "Siz yurdunuzdan çıkarılırsanız biz de sizinle çıkarız. Size karşı kimsenin sözünü dinlemeyiz. Size savaş açılırsa yardımınıza geliriz" diyorlardı. Allah şahittir ki onlar yalan söylüyorlar.

12. Onlar yurtlarından çıkarılacak olsa, onlarla beraber çıkmazlar. Onlara savaş açılsa yardım etmezler. Yardım edecek olsalar bile arkalarını dönüp kaçarlar; sonra kendileri de kimseden yardım görmezler.

13. Onların gönüllerinde sizin korkunuz, Allah korkusundan daha şiddetlidir. Çünkü onlar anlayıştan yoksun bir topluluktur.

14. Onlar müstahkem şehirlerde veya surların ardında olmaksızın sizinle toplu halde savaşamazlar. Kendi aralarındaki çatışmaları ise pek çetindir. Sen onları birlik içinde sanırsın; halbuki kalpleri darmadağınıktır. Çünkü onlar akılları ermeyen bir topluluktur.

15. Onların durumu, kendilerinden az bir zaman önce, yaptıklarının vebalini tatmış olanların durumu gibidir. Onlar için ayrıca acı bir azap vardır.

16. Şeytanın hali de böyledir. İnsana "Kâfir ol" der. O kâfir olduğunda da "Ben senden uzağım; çünkü ben Âlemlerin Rabbi olan Allah'tan korkarım" deyiverir.

17. İkisinin de sonu, ebediyen kalmak üzere ateştir. Zalimlerin cezası işte budur.

18. Ey iman edenler, Allah'tan korkun. Herkes yarın için ne yaptığına baksın. Allah'tan korkun; çünkü Allah yaptıklarınızdan haberdardır.

19. O kimseler gibi olmayın ki, onlar Allah'ı unutunca Allah da onlara kendilerini unutturmuştur. Onlar hep yoldan çıkmış kimselerdir.

20. Ateş ehli, Cennet ehliyle bir olmaz. Cennet ehli, muradına ermiş olanlardır.

21. Biz bu Kur'ân'ı bir dağa indirseydik, sen onu Allah korkusundan baş eğmiş, parça parça olmuş görürdün. Bu misalleri Biz insanlara tefekkür etsinler diye veriyoruz.

22. O Allah ki Ondan başka tanrı yoktur. Görüneni de, görünmeyeni de O bilir. O Rahmândır, Rahîmdir.(3)

(3) Bu âyetler hakkında Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: "Kim sabaha erdiğinde üç defa Eûzü billâhi's-semîi'l-alîmi mine'ş-şeytâni'r-racîm [Kovulmuş şeytanın şerrinden, herşeyi işiten ve herşeyi bilen Allah'a sığınırım] der ve Haşir Sûresinin son üç âyetini okursa, Allah akşama kadar onun için rahmet duası etmek üzere 70 bin melek görevlendirir. O kimse eğer o gün ölürse, şehit olarak ölür. Kim akşama erdiğinde bunu yaparsa, sabaha kadar yine aynı durumdadır." (Tirmizî, Fedâilü'l-Kur'ân: 22.) Rahmân ve Rahîm isimleri için 1:1'in açıklamasına bakınız.

23. O Allah ki Ondan başka tanrı yoktur. O Meliktir; herşeyin egemenliği Ona aittir. Kuddûstür; her türlü eksik ve çirkin sıfatlardan temiz ve münezzehtir. Selâmdır; bütün eksikliklerden uzak olduğu gibi, bütün esenlik de Ondan gelir. Mü'mindir; güven Ondan gelir, imanı O nasip eder. Müheymindir; görüp gözetir. Azizdir; kudreti herşeye üstündür. Cebbardır; iradesine asla karşı çıkılmaz. Mütekebbirdir; büyüklük Onun hakkıdır. Allah, müşriklerin ortak koştuğu şeylerden uzaktır.

24. O Allah ki, Hâlıktır; herşeyi O yaratır. Bâri'dir; yarattıklarını, herbirine ve her haline lâyık şekilde yaratır. Musavvirdir; yarattıklarına dilediği gibi şekiller verir. En güzel isimler Onundur.(4) Göklerde ve yerde ne varsa Onu tesbih eder. Onun kudreti herşeye galip, hikmeti herşeyi kuşatmıştır.

(4) Esmâ-i Hüsnâ için 7:180'in açıklamasına bakınız.